Contracteren in tijden van oorlog

Uw contractuele afspraken bepalen uw positie

Stijgende energieprijzen kunnen een rechtstreekse of onrechtstreekse impact hebben op uw lopende contracten. U kunt bijvoorbeeld geconfronteerd worden met prijsverhogingen bij uw leveranciers, terwijl u zich tegelijk afvraagt of u die extra kosten kunt doorrekenen aan uw eigen klanten.

Het antwoord hangt in de eerste plaats af van de contractuele afspraken die al bestaan. Die vindt u doorgaans terug in de overeenkomst zelf of in de toepasselijke algemene voorwaarden. Het is daarom belangrijk om uw documenten na te kijken op clausules over prijsherziening, indexering, overmacht, imprevisie en risicoverdeling.

Hieronder lichten wij de meest voorkomende mechanismen kort toe.

Prijsherziening

Een prijsherzieningsclausule laat toe om een oorspronkelijk overeengekomen prijs onder bepaalde voorwaarden aan te passen.

Onder Belgisch recht zijn dergelijke clausules in B2B-overeenkomsten mogelijk, maar zij moeten aan strikte voorwaarden voldoen. Zo mag het prijsherzieningsmechanisme in principe slechts betrekking hebben op maximaal 80% van de prijs, moet minstens 20% van de prijs vast blijven, moeten de gebruikte parameters reële kosten vertegenwoordigen en mogen zij enkel worden toegepast op het deel van de prijs waarop zij werkelijk betrekking hebben. Eenvoudige koppelingen aan een algemeen indexcijfer zijn in principe niet toegelaten. 

Zijn die voorwaarden niet vervuld, dan loopt u het risico dat de clausule ongeldig is en dus niet kan worden ingeroepen.

Daarnaast speelt ook de B2B-wet een belangrijke rol. Clausules die een onderneming het recht geven om zonder geldige reden de prijs eenzijdig te wijzigen, worden immers vermoed onrechtmatig te zijn. 

Het is dus aangewezen om zowel uw overeenkomsten met klanten als uw contracten met leveranciers op dit punt zorgvuldig na te kijken.

Overmacht

Een beroep op overmacht is niet vanzelfsprekend. Onder Belgisch recht is er slechts sprake van overmacht wanneer de uitvoering van de verbintenis onmogelijk is geworden door een ontoerekenbaar beletsel, waarbij rekening wordt gehouden met het onvoorzienbare en onvermijdbare karakter ervan. 

Dat een oorlog of gewapend conflict een impact heeft op de energieprijzen, betekent dus niet automatisch dat een overeenkomst niet meer kan worden uitgevoerd. In veel gevallen wordt de uitvoering enkel moeilijker of duurder, en dat volstaat doorgaans niet om zich op overmacht te beroepen. 

Ook hier is een contractuele analyse cruciaal: sommige overeenkomsten omschrijven overmacht ruim, andere beperken of sluiten ze net uit.

Imprevisie

Naast overmacht kan in bepaalde gevallen ook de imprevisieleer relevant zijn. Artikel 5.74 van het Burgerlijk Wetboek bepaalt dat een schuldenaar kan vragen om het contract opnieuw te onderhandelen wanneer een onvoorzienbare verandering van omstandigheden de uitvoering buitensporig bezwarend maakt, voor zover dat risico niet contractueel werd aanvaard en de wet of het contract die mogelijkheid niet uitsluiten. 

Het verschil met overmacht is belangrijk: bij imprevisie is de uitvoering niet onmogelijk, maar wel economisch of contractueel buitengewoon zwaar geworden.

Ook daarom is het verstandig om na te gaan of uw contracten een regeling bevatten voor heronderhandeling bij onvoorziene omstandigheden.

Tijdig screenen is essentieel

Wie snel reageert, kan vaak meer schade voorkomen. Laat daarom uw lopende overeenkomsten, algemene voorwaarden en nieuwe contractmodellen tijdig nakijken. Zo weet u beter welke risico’s u draagt, welke prijsmechanismen geldig zijn en welke argumenten u al dan niet kunt inroepen.

QPS tot uw dienst

Hebt u vragen over een concrete overeenkomst of clausule? Wilt u uw contracten of algemene voorwaarden laten screenen? Of wilt u toekomstige overeenkomsten of addenda bij bestaande overeenkomsten beter laten aansluiten op de huidige economische context?

QPS helpt u daar graag bij. Neem contact op met ons, dan bekijken we dit samen met u.

Bekijk ook onze andere recente blogberichten en ontdek meer expertise